.png)
1. Mở rộng đối tượng ưu đãi – tạo cú hích cho đổi mới sáng tạo
So với Luật Đấu thầu năm 2023, Luật 2025 mở rộng đáng kể các nhóm được hưởng ưu đãi khi tham gia đấu thầu.
Nếu như trước đây ưu đãi chủ yếu tập trung vào doanh nghiệp nhỏ, doanh nghiệp sử dụng nhiều lao động nữ, thương binh, người khuyết tật hoặc dân tộc thiểu số, thì nay Luật 2025 bổ sung hàng loạt đối tượng mới, gồm:
Doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, tổ chức hỗ trợ khởi nghiệp, trung tâm đổi mới sáng tạo.
Doanh nghiệp khoa học và công nghệ, tổ chức nghiên cứu – phát triển.
Doanh nghiệp công nghệ cao, cơ sở ươm tạo công nghệ cao.
Doanh nghiệp thành lập mới từ dự án sản phẩm công nghệ cao.
Bên cạnh đó, quy định về ưu đãi đối với sản phẩm cũng được mở rộng. Ngoài hàng hóa trong nước, Luật 2025 bổ sung ưu tiên cho sản phẩm công nghệ cao, sản phẩm từ kết quả nhiệm vụ khoa học – công nghệ, sản phẩm và dịch vụ công nghệ số theo danh mục của Bộ Khoa học và Công nghệ.
So với Luật 2023: điểm mới là loại bỏ giới hạn cứng về tỷ lệ lao động thuộc các nhóm ưu tiên. Điều này giúp các doanh nghiệp dễ dàng tiếp cận ưu đãi hơn, thay vì bị ràng buộc bởi các tiêu chí khó đáp ứng.
2. Thêm hình thức lựa chọn nhà thầu – “đặt hàng” và “một giai đoạn hai túi hồ sơ”
Một trong những thay đổi lớn của Luật 2025 là bổ sung hình thức “đặt hàng” – tức là cơ quan nhà nước đặt hàng doanh nghiệp để thực hiện cung cấp sản phẩm, dịch vụ mà không thông qua các hình thức lựa chọn nhà thầu truyền thống lâu nay như chỉ định thầu, đấu thầu rộng rãi, chào hàng cạnh tranh, … phù hợp với các nhu cầu cấp bách hoặc đặc thù, giảm thủ tục so với đấu thầu truyền thống.
Đồng thời, Luật cũng bổ sung hình thức một giai đoạn hai túi hồ sơ cho một số gói thầu đặc thù, như mua thuốc, vật tư và thiết bị y tế; hoặc các gói thầu yêu cầu áp dụng công nghệ, sản phẩm công nghệ cao chiến lược. Cách tiếp cận này cho phép đánh giá kỹ thuật và giá tách biệt, đảm bảo lựa chọn được nhà thầu vừa có năng lực, vừa đưa ra giá hợp lý.
So với Luật 2023: hình thức “đặt hàng” chưa từng được quy định, và “một giai đoạn hai túi hồ sơ” chỉ áp dụng hạn chế; nay phạm vi được mở rộng, tăng tính linh hoạt cho cơ quan mời thầu.
3. Điều chỉnh quy định về hủy thầu và lựa chọn nhà đầu tư đặc biệt
Luật 2025 sửa đổi điều kiện hủy thầu, bổ sung và làm rõ các trường hợp hủy do thay đổi mục tiêu, phạm vi dự án vì sắp xếp tổ chức, bất khả kháng, hoặc lý do an ninh – quốc phòng. Một số quy định gây tranh cãi trước đây, như xử lý nhà đầu tư trúng thầu nhưng vi phạm hành vi bị cấm, đã được điều chỉnh lại cho phù hợp.
Đặc biệt, Luật bổ sung cơ chế lựa chọn nhà đầu tư trong trường hợp đặc biệt, áp dụng cho:
Dự án phục vụ mục tiêu quốc phòng, an ninh, đối ngoại, lợi ích quốc gia.
Dự án chiến lược về khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo.
Dự án có yêu cầu đặc thù về thủ tục đầu tư, thuê đất, giao khu vực biển mà các hình thức thông thường không đáp ứng.
Quy định này cũng đồng bộ với Luật Đầu tư công sửa đổi tại Luật số 90/2025/QH15: Chủ đầu tư dự án đầu tư công đặc biệt được tự quyết định toàn bộ công việc trong hoạt động đầu tư để tổ chức thực hiện dự án bảo đảm tiến độ, chất lượng và được áp dụng hình thức chỉ định thầu đối với các gói thầu của dự án (khoản 2 Điều 45a Luật Đầu tư công 2024);
So với Luật 2023: Việc bổ sung cơ chế mới này cho phép tháo gỡ điểm nghẽn khi thực hiện dự án đầu tư công có yêu cầu đặc biệt, cấp bách mà luật cũ thiếu khung pháp lý rõ ràng cho các trường hợp này.
4. Cải tiến thủ tục đấu thầu – hướng tới minh bạch và nhanh gọn
Luật Đấu thầu 2025 đặt mục tiêu đơn giản hóa thủ tục, giảm thời gian và khối lượng hồ sơ. Một số điểm mới đáng chú ý:
Hồ sơ mời quan tâm, hồ sơ mời sơ tuyển, hồ sơ mời thầu phải phát hành đồng thời với thông báo mời thầu, thay vì tách rời như trước.
Quy định rõ thời hạn phát hành và tiếp nhận hồ sơ, hạn chế tình trạng kéo dài hoặc gây khó cho nhà thầu.
Nhấn mạnh nguyên tắc công khai, minh bạch, chống độc quyền: cấm đưa các điều kiện hạn chế cạnh tranh, chỉ định thầu trá hình.
So với Luật 2023: quy trình được rút gọn, yêu cầu công khai mạnh hơn và giảm các thủ tục có thể tạo rào cản cho doanh nghiệp.
5. Đấu thầu trực tuyến bắt buộc và ưu tiên xanh
Một điểm mới mang tính đột phá là bắt buộc áp dụng đấu thầu qua mạng đối với tất cả gói thầu sử dụng ngân sách nhà nước từ năm 2025 (trừ một số trường hợp đặc biệt được quy định cụ thể). Đây là bước đi phù hợp với xu thế chuyển đổi số trong quản lý công, giúp giảm chi phí, thời gian và hạn chế tiêu cực.
Luật 2025 cũng tiếp tục khuyến khích sử dụng sản phẩm, dịch vụ trong nước, sản phẩm thân thiện môi trường, giải pháp công nghệ xanh, gắn hoạt động đấu thầu với mục tiêu phát triển bền vững.
So với Luật 2023: trước đây, đấu thầu trực tuyến chủ yếu được khuyến khích, chưa bắt buộc toàn diện; nay đã trở thành yêu cầu pháp lý, đồng thời mở rộng tiêu chí “xanh” và bền vững trong lựa chọn nhà thầu.
6. Mức ưu đãi cụ thể hơn trong chấm thầu
Luật 2025, kết hợp với các văn bản hướng dẫn, quy định mức cộng điểm ưu đãi rõ ràng: sản phẩm thuộc diện ưu tiên sẽ được cộng thêm 15% vào tổng điểm kỹ thuật – giá. Điều này giúp các cơ quan mời thầu và doanh nghiệp có cơ sở tính toán minh bạch, thay vì áp dụng linh hoạt như trước.
So với Luật 2023: luật cũ không quy định chi tiết mức ưu đãi, dẫn tới cách hiểu và áp dụng không thống nhất.
Tăng cơ hội, giảm rào cản, thúc đẩy minh bạch
Với hàng loạt điểm mới – từ mở rộng đối tượng ưu đãi, bổ sung hình thức lựa chọn nhà thầu, cơ chế đặc biệt cho dự án quan trọng, cho tới đơn giản hóa thủ tục và bắt buộc đấu thầu trực tuyến – Luật Đấu thầu 2025 được kỳ vọng sẽ tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh, minh bạch và hiệu quả hơn.
So với Luật 2023, phiên bản mới đã giải quyết nhiều khoảng trống pháp lý, tháo gỡ vướng mắc thực tiễn và hướng mạnh tới đổi mới sáng tạo, phát triển bền vững. Các doanh nghiệp, đặc biệt là startup, đơn vị KHCN và các ngành công nghệ cao, sẽ có thêm cơ hội tham gia các gói thầu công, từ đó góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và chuyển đổi số quốc gia./.