BỘ THÔNG TIN TRUYỀN THÔNG

Mở đầu:

Chính phủ Indonesia sẽ bắt đầu sử dụng công cụ trí tuệ nhân tạo “agentic AI” để phân tích chính sách một cách nhanh hơn và thông minh hơn. Khác với AI sinh tạo thông thường, agentic AI có khả năng tự động thu thập dữ liệu, xác minh thông tin và ra phân tích theo ngữ cảnh mà không cần lệnh chi tiết từ người dùng. Theo đại diện từ Bộ Tổng Thư ký Nhà nước, công nghệ này nhằm chuyển cách làm việc của cơ quan nhà nước từ phản ứng sang chủ động, giúp lãnh đạo nhận được báo cáo với dự đoán, mô hình kịch bản và khả năng phản ứng trước xu hướng. Dù vậy, việc triển khai vẫn gặp rào cản lớn như dữ liệu chưa được số hóa nhiều và hạ tầng kỹ thuật, nhân lực yêu cầu cao. Hơn nữa, nguyên tắc giám sát con người vẫn được nhấn mạnh để đảm bảo trách nhiệm và minh bạch trong sử dụng AI.

Nội dung:

Điều này được kỳ vọng sẽ củng cố khả năng ra quyết định dựa trên bằng chứng của Tổng thống và Phó Tổng thống Indonesia ở cấp chính phủ cao nhất.

Không giống như AI tạo sinh (GenAI) chỉ phản hồi theo yêu cầu của người dùng, AI tác nhân có thể hoạt động tự động, từ việc quét nguồn dữ liệu, xác minh thông tin và tạo ra phân tích theo ngữ cảnh mà không cần hướng dẫn trực tiếp của con người.

Lâu nay, việc phân tích chính sách tại các cơ quan nhà nước của Indonesia vẫn được thực hiện thủ công. Giải pháp sử dụng AI không nhằm mục đích thay thế con người, mà nhằm tăng cường quá trình ra quyết định. Khả năng này có thể thay đổi cách thức hoạt động của chính phủ từ mô hình phản ứng truyền thống sang mô hình chủ động. 

Với các hệ thống tự động phát hiện các xu hướng và mô hình mới nổi, các nhà hoạch định chính sách có thể nhận được các phân tích không chỉ mô tả tình hình hiện tại mà còn dự báo các diễn biến trong tương lai.

Trong một tình huống giả định được nêu ra: nếu Tổng thống nhận được các báo cáo bao gồm dự đoán và mô hình hóa kịch bản thì việc hoạch định chính sách sẽ trở nên chủ động và có mục tiêu hơn nhiều. Sáng kiến ​​này nhằm tăng cường phân tích chính sách dựa trên bằng chứng, đảm bảo Tổng thống và Phó Tổng thống nhận được thông tin chi tiết kịp thời dựa trên dữ liệu để định hướng quản trị quốc gia.

Thông tin chi tiết theo thời gian thực cho các quyết định của tổng thống.

AI tác nhân sẽ cho phép có được thông tin chi tiết theo thời gian thực và liên ngành, rất quan trọng đối với các chính sách phát triển nhanh chóng trên thực tế. Ví dụ, chương trình bữa ăn dinh dưỡng miễn phí - một trong những sáng kiến ​​chủ chốt của Tổng thống Prabowo Subianto. Theo truyền thống, các báo cáo tiến độ được biên soạn thông qua các quy trình hành chính rườm rà, mất nhiều thời gian, ngay cả khi người dân chia sẻ thông tin trực tiếp trên mạng xã hội mỗi giờ. Với AI thì dữ liệu từ mạng xã hội và các nguồn công khai khác có thể được tự động lọc, xác minh và chuyển thành các khuyến nghị chính sách phản ánh các điều kiện thực tế. Nếu vẫn tiếp tục dựa vào các phương pháp cũ, phân tích của Chính phủ sẽ luôn tụt hậu so với thực tế. Tuy nhiên, nhiều cảnh báo cũng được các chuyên gia chỉ ra rằng con đường hướng tới phân tích tự động sẽ đòi hỏi nền tảng cẩn thận, vì một trong những thách thức chính là số hóa dữ liệu. Công nghệ này phụ thuộc vào dữ liệu được định dạng kỹ thuật số, trong khi phần lớn các tài liệu của chính phủ vẫn tồn tại ở dạng vật lý”, đồng thời Chính phủ Indonesia cũng đang đẩy nhanh nỗ lực số hóa kho lưu trữ, báo cáo chính sách và tài liệu hành chính để cho phép phân tích tích hợp.

Xây dựng nền tảng cho quản trị AI

 Chuyên gia khoa học máy tính của Đại học Indonesia, Giáo sư Yudho Giri Sucahyo đã nêu bật ba nền tảng thiết yếu để áp dụng AI trong chính phủ: tính sẵn sàng của dữ liệu, cơ sở hạ tầng máy tính và nguồn nhân lực. Khi dữ liệu, cơ sở hạ tầng và nhân tài đã sẵn sàng, khi đó chúng ta mới có thể nói đến việc triển khai. Chuyên gia cũng nhấn mạnh rằng dữ liệu là nền tảng quan trọng nhất vì AI có thể hoạt động mà không cần bộ dữ liệu mạnh mẽ và đáng tin cậy. Tầm quan trọng của sáng kiến ​​One Data Indonesia là sáng kiến ​​này kết nối nhiều cơ sở dữ liệu thông qua cổng API của chính phủ và thiết lập các tiêu chuẩn trao đổi dữ liệu giữa các tổ chức. 

Cần lưu ý rằng các tiêu chuẩn này rất quan trọng để xác định dữ liệu nào là công khai, cá nhân hay bí mật - một vấn đề tồn tại lâu dài đã cản trở khả năng tương tác giữa các cơ quan. 

Nền tảng thứ hai là cơ sở hạ tầng. Do yêu cầu tính toán cao của AI, chính phủ sẽ cần các trung tâm dữ liệu mạnh mẽ và an toàn để xử lý và đào tạo các mô hình AI một cách hiệu quả.

Thứ ba là năng lực con người. Công chức không nên là người sử dụng công nghệ thụ động, mà phải là người tham gia tích cực vào quá trình thiết kế, giám sát và quản trị công nghệ một cách có đạo đức. Để hỗ trợ điều này, các trường đại học và viện nghiên cứu đã sẵn sàng mở rộng nguồn nhân lực AI của Indonesia. Sáng kiến ​​này sẽ giúp tăng nguồn cung cấp các chuyên gia lành nghề trong bối cảnh nhu cầu về chuyên gia AI tại Indonesia ngày càng tăng. Đại học Indonesia cũng đã có kế hoạch triển khai chương trình cấp bằng chuyên ngành AI vào năm tới để thúc đẩy phát triển kỹ năng trong lĩnh vực này.

Đạo đức và sự kiểm soát của con người vẫn là tối quan trọng

Một câu hỏi cũng cần đặt ra là ai sẽ phải chịu trách nhiệm nếu hệ thống AI đưa ra quyết định không chính xác. Các chuyên gia của Indonesia đã cho rằng việc duy trì nguyên tắc con người trong vòng lặp là rất quan trọng. Các hệ thống AI không bao giờ được phép hoạt động hoàn toàn tự động mà không có sự giám sát của con người. Quản lý rủi ro, khuôn khổ pháp lý và hướng dẫn đạo đức là những ưu tiên hàng đầu của hầu hết mọi quốc gia. Indonesia cũng sẽ sớm ban hành Quy định của Tổng thống về Lộ trình AI Quốc gia và Hướng dẫn Đạo đức AI. 

“Đạo đức cũng quan trọng như sự sẵn sàng về mặt kỹ thuật. Nếu không được giám sát đúng mức, AI có thể dẫn đến thiên vị, vi phạm quyền riêng tư hoặc tiếp cận công nghệ không bình đẳng.” 

Cuối cùng thì các Chính phủ trên thế giới cũng nhận ra tầm quan trọng của sự phối hợp giữa chính sách, bộ máy hành chính và công nghệ. Thông thường, vấn đề không nằm ở bản thân hệ thống, mà nằm ở tư duy cục bộ và lãnh đạo. Trong bối cảnh đó, AI không phải là mối đe dọa mà là phép thử để bộ máy quan liêu chuyển đổi thành một tổ chức thích ứng và đáng tin cậy hơn.